De vrije val van Vestia - Hans Verbraeken
Reconstructie van op het spel gezette sociale volkshuisvesting: enkele miljarden schade
Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) speelt een cruciale rol in de derivatenportefeuille en omdat het WSW de regels niet op een juiste manier handhaafde, ontstond er ‘overcreditering’ en was er te weinig controle op de bestedingen.
Een van de spannende momenten in het boek is als men in 2011 bij Vestia ontdekt dat de derivatenportefeuille door de enorme en onverwachte rentedaling onder water komt te staan voor ongeveer twee miljard euro. Op dat moment moet Vestia aankloppen bij de overheid om hulp te zoeken in verband met het geldtekort. De schok bij de overheid is enorm. Vestia moet de banken betalen, omdat de banken onderpand en contanten willen. Een van de redenen waarom het uit de hand is gelopen bij Vestia, is het ontbreken van controles. De corporatiebestuurder, Erik Staal, was zo van zichzelf overtuigd dat hij dat niet nodig vond en zijn wil was wet. Ook was er geen goede raad van commissarissen en bij Vestia was de Governance Code geen leidraad; de commissarissen volgden hun eigen weg. Het advies om een auditcommissie in te stellen, werd in de wind geslagen: Vestia deed het immers ‘ontzettend goed’, aldus Jeroen Lugte, oud-lid van de raad van commissarissen.
De toenmalig treasurer van Vestia, Marcel de Vries, sloot veel meer transacties dan alle corporaties bij elkaar en ‘hij en Staal lachten om de sufferds van andere corporaties’. Een collega van De Vries verklaarde: ‘Je vroeg je af hoe hij met afdekken bezig was. Maar dat wilde hij niet vertellen. Ja, hij zei wel iets, maar dat las je ook in de jaarrekening terug.’ Binnen Vestia stond de meerdere van De Vries, directeur Finance & Control Kees Wevers, in de schaduw van zijn ondergeschikte.
In de zomer van 2014 verschijnt de oud-voorzitter van de raad van commissarissen van Vestia, Siwart Kolthek, voor de Parlementaire Enquêtecommissie Woningcorporaties. Hij verklaart dat hij zich ‘gedesinformeerd’ voelt door Erik Staal. Pas op 7 december 2011, toen Kolthek samen met een medecommissaris op het ministerie van Binnenlandse Zaken moest komen, nam hij kennis van de enorme crisis waarin Vestia al maanden verkeerde. Ook de directeur Finance & Control, Kees Wevers, verklaart niet goed te zijn geïnformeerd: 'De basispuntgevoeligheid van de derivatenportefeuille bleek een stuk hoger dan was gezegd'. De toenmalige treasurer van Vestia, Marcel de Vries, die wordt verdacht van fraude, had aan Wevers meegedeeld dat elke 0,01% renteverandering een marktwaardeverandering van €5 à €7 miljoen teweeg zou brengen. Dat bleek €10 miljoen per basispunt (0,01%) oftewel €1 miljard of zelfs nog meer te zijn.
'Het corporatiestelsel is ver van huis geraakt en moet fors op de schop'. Dat is de conclusie van de Parlementaire Enquêtecommissie in het rapport Ver van huis van eind 2014: ‘Ernstige tekortkomingen in het sociale huurstelsel hebben incidenten in de corporatiesector, zoals bij Vestia, in de hand gewerkt. Te ambitieuze of kwaadwillende corporatiebestuurders kregen hierdoor jarenlang de ruimte om dingen te doen die ver af stonden van hun kerntaak: het sober en doelmatig huisvesten van mensen met een smalle beurs.’
Het 271 pagina’s tellende boek De vrije val van Vestia is uitgegeven door Business Contact, onderdeel van uitgeverij Atlas Contact. Het is ook als e-boek verkrijgbaar.
Waardering:
Boekbespreking door Margriet Kleijn
email mijGepubliceerd: 29-12-2014